Voortplanting

Een groot deel van ons werk omvat de begeleiding van merries tijdens het dekseizoen.  Het dekseizoen bij de paarden loopt gemiddeld van begin maart tot eind augustus . In deze periode wil de merriehouder zijn of haar merrie graag zo snel mogelijk drachtig krijgen, een vroeg veulen betekent dat het veulen de gehele zomer lekker de wei in kan en beter tegen het najaar  en winter is opgewassen.

Hengstigheid

Voordat een merrie drachtig kan worden moet ze hengstig zijn. In deze hengstigheid die gemiddeld een dag of 5-6 duurt groeien er een follikels (eitjes) op de ovaria (eierstokken). Aan het eind van de hengstigheid vindt de ovulatie plaats (eisprong). De ovulatie is het meest geschikte tijdstip om te dekken. Dit moment is echter niet altijd precies te bepalen. De beste manier om te bepalen of een merrie klaar is om te dekken is het schouwen met een hengst.  Niet iedereen heeft de mogelijkheid om met de merrie naar een hengst te gaan om te schouwen. In dat geval biedt de echo uitkomst.

Met behulp  van een echo-apparaat kan er rectaal (via de anus) naar de uterus (baarmoeder) en de ovaria  van de merrie worden gekeken.  Het voordeel  van het gebruik van een echoapparaat is dat de hele  uterus en ovaria in beeld komen. Oudere merries kunnen bijvoorbeeld last hebben van cystes (met vocht gevulde blaasjes)  in de uterus  waardoor ze minder goed of zelfs helemaal niet drachtig worden. Met het echo-apparaat kunnen deze cystes in beeld worden gebracht.  Ook andere afwijkingen kunnen op deze manier opgespoord worden.

Door de merrie te scannen in de hengstigheid kun je ongeveer bepalen wanneer de ovulatie zal zijn. De follikel groeit tot een bepaalde grootte en wordt tijdens de groei ook zachter. Wanneer de follikel heel zacht is, is het moment daar om te dekken. Soms groeit een follikel heel snel en kan er snel worden gedekt en soms groeit een follikel maar langzaam en moet er vaker gescand worden om het moment te bepalen.  Friezen hebben over het algemeen een langere hengstigheid en de follikels kunnen daar heel groot worden, wel tot 7 cm.

Drachtig

Niet alle merries worden zomaar drachtig. Het kan voorkomen dat de uterus bijvoorbeeld is geïnfecteerd met een bacterie. De merrie zal dan niet drachtig worden. Om dit te onderzoeken kan een uterusmonster genomen worden. Er wordt met een soort lange wattenstaaf een slijmmonster uit de uterus genomen. Dit monster wordt 24 uur of langer bebroed op een voedingsplaat in een stoof om te kijken of er bacteriën groeien, mocht dit het geval zijn dan kan bekeken worden voor welk antibioticum de bacterie gevoelig is. Wanneer de merrie een infectie in de uterus heeft kan deze behandeld worden met een antibioticum. Dit kan zelfs in de hengstigheid gebeuren waarin ze ook gedekt wordt, bijvoorbeeld voor het dekken maar ook na het dekken.

Het sperma zwemt bij binnenkomst in de uterus binnen 6 uur naar de eileider, dit is het buisje tussen de uterus en de eierstok. Daar blijft het rustig zitten en is onbereikbaar voor de eventuele spoelvloeistof. De merrie kan dus een dag na het dekken zonder problemen behandeld worden met een antibiotica-oplossing die in de uterus wordt gebracht. Wanneer een infectie erg hardnekkig is, is het soms nodig om langdurig na te behandelen, soms enkele dagen lang.

Sommige merries raken dusdanig beschadigd bij de bevalling dat de uterus lucht aan zuigt, ook in dit geval wordt een merrie niet drachtig. Het luchtzuigen kan ook zondermeer op treden zonder dat de merrie ooit een veulen heeft gehad. Dit kan verholpen worden door middel van een operatie, het zogenaamde “dichtzetten”.

Dekken van merries

Er zijn verschillende manieren om een paard te dekken:

Natuurlijk
De merrie wordt door de hengst gedekt

Kunstmatige inseminatie
De hengst springt op een nep-merrie en het sperma wordt opgevangen, daarna wordt het verdund en in meerdere porties verdeeld zodat er meerde merries gedekt kunnen worden.  Het sperma wordt dan via een pipet  in de uterus ingebracht. Het  sperma kan vers zijn maar kan ook ingevroren worden, dit diepvriessperma moet wel op de juiste manier weer ontdooid worden voordat het ingebracht kan worden. De opslag van diepvriessperma vindt plaats in een stikstofvat.

In het geval van diepvries KI staat de merrie enige dagen bij ons op stal om nauwkeurig in de gaten te worden gehouden. Deze merrie moeten meerder keren per dag gescand worden om zo dicht mogelijk bij het ovulatietijdstip te dekken. Bij diepvries KI wordt er in principe éénmalig gedekt, liefst binnen 6 tot 8 uur na de eisprong. Het ovulatietijdstip kan versneld worden door een hormooninjectie te geven. Meestal vindt dan binnen 36 uur de ovulatie plaats.

U kunt oa bij ons terecht voor:

* Scannen
* Uterusmonstername
* Antibiogrambepaling
* Nabehanding
* Insemineren
* Hengstig spuiten
* Tweelinghelften verwijderen
* Caslickoperaties (dichtzetten)
* Diepvries inseminatie en stalling/diepvriessperma-opslag

Wanner u het diepvries-sperma elders moet ophalen dan hebben we een reisvat met stikstof dat u kunt lenen.  De rietjes kunnen dan overgezet worden in een opslagcontainer met stikstof die regelmatig met stikstof wordt bijgevuld.

Het merendeel van de handelingen kan ook bij u thuis uitgevoerd worden.